Hakem Rehberi
TEFSİRİYAT DERGİSİ – HAKEMLERİN GÖREV VE SORUMLULUKLARI
1. Temel İlkeler
1.1. Objektiflik ve Tarafsızlık
Hakem değerlendirmeleri objektif ölçütlere dayanmalıdır. Hakemler, olası kişisel önyargılarının farkında olmalı ve değerlendirme sürecinde bu önyargıların kararlarını etkilemesine izin vermemelidir. Hakem, nihai kanaatini destekleyen gerekçelerini açık ve denetlenebilir biçimde ifade etmelidir.
1.2. Editöryal Karara Katkı ve Yapıcı Geri Bildirim
Hakem raporu, editörün yayın kararı vermesine yardımcı olur; aynı zamanda yazara metnini geliştirme fırsatı sunar. Bu nedenle, alan yeterliliği bulunmayan veya değerlendirmeyi makul süre içinde tamamlayamayacağını öngören bir hakem, hakemlik davetini kabul etmemelidir.
1.3. Gizlilik
Değerlendirme amacıyla hakeme iletilen tüm çalışmalar gizlidir. Hakemler:
- Makale içeriğini, değerlendirme sürecini veya kararını üçüncü kişilerle paylaşmamalı,
- Yazarlarla doğrudan iletişime geçmemeli,
- Makalede yer alan hiçbir bilgi veya veriyi yazarın açık yazılı izni olmaksızın kendi araştırmalarında kullanmamalıdır.
Akran değerlendirmesi yoluyla edinilen ayrıcalıklı bilgi ve fikirler gizli tutulmalı, hiçbir şekilde kişisel çıkar veya avantaj amacıyla kullanılmamalıdır.
1.4. Araştırma ve Yayın Etiği İhlallerine Duyarlılık
Hakemler, intihal, mükerrer yayın, veri uydurma/çarpıtma, etik kurul izni eksikliği, usulsüz yazarlık (hediye yazarlık vb.) gibi olası etik sorunlara karşı dikkatli olmalı ve şüpheli durumları editöre rapor etmelidir.
1.5. Çıkar Çatışması
Hakemler; yazar(lar)la, çalışma konusu ile veya yazarların bağlı olduğu kurumlarla ilişkilerinden kaynaklanabilecek çıkar çatışması bulunan çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmemelidir. Çıkar çatışması şüphesi doğuran bir durum varsa, hakem editörü derhal bilgilendirmelidir.
1.6. Hakeme Atıf Talebi ve Etik Sınırlar
Hakem, yazarın hakemin kendi çalışmalarına (veya ortaklarının çalışmalarına) atıf yapmasını önerdiğinde, bu öneri yalnızca bilimsel gerekçeler ile yapılmalıdır. Atıf önerisi; hakemin atıf sayısını artırma veya çalışmalarının görünürlüğünü yükseltme amacı taşıyamaz. (Bk. COPE ilkeleri.)
2. İnceleme Süreci ve Değerlendirme Ölçütleri
Hakem değerlendirmeleri, bilimsel ölçütlere dayalı ve gerekçeli biçimde hazırlanmalıdır. Hakemlerin değerlendirme sırasında aşağıdaki hususları dikkate alması beklenir:
- Özgünlük ve Katkı: Makale yeni ve alana anlamlı/önemli bir katkı sunuyor mu?
- Öz ve İçerik Uyumu: Öz, makalenin konusunu, kapsamını ve ana iddiasını net ve düzgün biçimde yansıtıyor mu?
- Yöntem: Yöntem bütünlüklü, açık ve tekrarlanabilir biçimde tanımlanmış mı?
- Bulgular–Sonuç İlişkisi: Yapılan yorumlar ve varılan sonuçlar bulgularla yeterince temellendiriliyor mu?
- Literatür ve Kaynak Kullanımı: Alandaki temel çalışmalar ve güncel literatür yeterli düzeyde kullanılmış mı? Atıflar isabetli mi?
- Dil ve Üslup: Metnin akademik dil, anlatım, terminoloji ve yazım niteliği yeterli mi?
- Başlık–Özet–Anahtar Kelimeler Tutarlılığı: Başlık, özet/abstract ve anahtar kelimeler/keywords makale içeriğini doğru ve temsil edici biçimde yansıtıyor mu?
3. Hakem Raporunun Niteliği
Hakem raporunun:
- Açık, gerekçeli ve yapıcı olması,
- Kritik noktaları somut örneklerle göstermesi,
- İyileştirmeye dönük önerileri uygulanabilir şekilde sunması,
- Editöre karar vermeyi kolaylaştıracak bir çerçeve oluşturması
beklenir.
